Jest wszędzie.
I w ogniu pożaru,
i w mroku, bliska i niepewna.
A to na koniach węgierskich huzarów,
a to na strzelbie tyrolskiego strzelca.
LARISA REISNER 1895–1926
REWOLUCJONISTKA, POETKA, DZIENNIKARKA
To wersy Koli. Gumilowa.
- Wiesz o czym? - Nie mam pojęcia.
O śmierci.
Powiadają, że Bóg daje każdemu życie tak długie
jak nić, którą można opleść wokół jego serca.
A ja słyszałem, że Boga nie ma.
Mówiłam, że jesteś chciwy.
Lariso, nic mi teraz po twojej poezji.
Kappel zajął Symbirsk i zaraz zajmie Kazań.
Zmiata nasze wojsko, jakby się bawił.
Zabijałeś już z niego?
Mówiłem ci setki razy. Moja rewolucyjna walka odbywa się inaczej.
Tak, jesteś żywym manifestem.
Twój strój, gesty... Sposób mówienia.
I nawet oczy. Wspaniale pasują na tego śniadego oblicza.
Ale to nie mityng.
- To wojna. - I co z tego?
Pod ostrzałem nikt nie myśli o manifestach.
Apelujesz do rozumu, ale instynkt jest silniejszy.
Co może być straszniejsze i silniejsze niż przeczucie nadchodzącej śmierci?
Gdzie szyfrem pisma wystukuje,
bulgocze, mruczy, wiwatuje,
tam mrok niepowstrzymanej siły,
tam archanioł ze skrzydłami swymi.
Drogi i ścieżki niezliczone prowadzą tam, gdzie Rzym zniszczony.
Ale gdy padnie Rzym lutowy
a nad placami krzyk się wzniesie,
niech anioł nie będzie surowy.
Niech Demon swoją złość przyniesie.
Lew!
Lowa, tu jesteśmy.
- Znów zapomniałeś o tabletkach? - Jest dobrze. Chodźmy.
MEKSYK, MAJ 1940
Co za upał! Nie mogę przywyknąć.
- Sylvio. - Lwie Dawidowiczu.
Tak, bardzo... osobliwa tradycja.
Stary meksykański zwyczaj.
Tego dnia czczą zmarłych.
Frank!
Mój narzeczony Frank Jacson. Mówiłam.
Tak. Uparty młodzieniec.
FRANK JACSON 1913- 1978 KANADYJSKI DZIENNIKARZ
Jacson. Czego pan nie zrozumiał przez telefon?
Oświadczyłem jasno. Wywiadu nie będzie.
Tak, odpowiedź była jednoznaczna,
ale może zmieni pan zdanie.
Zmieni? Nawet żonie nie zawsze ulegam.
Chciałbym panu podziękować.
Pańska książka ocaliła mnie w Hiszpanii.
Jak pan widzi, ten odłamek był dla mnie.
Po co ta książka? Jest pan stalinistą.
Sądził pan, że nie sprawdzę?
Szanuję towarzysza Stalina jako wybitnego przywódcę, co nie znaczy...
Stalin to miernota.
Wybitne zero.
Ja nie tylko szanuję Stalina.
Biję przed nim czołem.
To wielki człowiek, ideolog komunizmu,
a pan oczernia go w żałosnych artykułach!
Nazywa go krwiożercą za walkę z wrogami rewolucji,
a sam posłał na śmierć miliony,
nie tylko przeciwników ideologicznych, ale też politycznych dyletantów.
Skazałem na śmierć wielu, wrogów i własnych żołnierzy.
Ale jedno odróżnia mnie od Koby.
Tak? Co?
On plwa na ideę.
Pielęgnuje swoją słabość, kryjąc się za ideologią.
Paranoja, ambicja, żądza...
Władza go nie zmieniła.
A ja musiałem przestać być sobą.
Zniknąć. Świadomie.
I zrobiłem to.
W imię wielkiej idei.
ROSYJSKA FSRR, 1918 OBSZAR POD KONTROLĄ BOLSZEWIKÓW
PRZEWODNICZĄCY RADY KOMISARZY LUDOWYCH LENIN
Wejść.
ROZKAZ WYCOFANIA TO RAŻĄCE ZLEKCEWAŻENIE...
- To wszystko? - Oddziały wycofały się do Swijażska.
Donoszą, że są w złym stanie.
Stan wojska to moje zmartwienie, nie wasze.
- Odejdźcie, Sermuks. - Tak jest.
Dobrze pamiętam rok 1918.
Ponosiliśmy ciągłe porażki.
Zwykłe kary nie dawały efektów.
Żołnierze nie wycofywali się. Oni uciekali.
Bracia! Tutaj! Słuchajcie! Zbliżcie się!
Dlaczego my, Rosjanie,
mamy iść pod kule innych Rosjan?
Mówi się, że Sowietom nie zostało już długo.
Niech bolszewicy sami idą na Kappela!
- A nie my! - My popatrzymy!
A jak nie dadzą nam pociągu, sami weźmiemy!
- Weźmiemy! - Brać pociąg!
- Wracajmy do domu! - Właśnie!
Żołnierze!
Bojownicy Armii Czerwonej!
Nie minął rok od kiedy wspólnie,
ręka w rękę,
zrzuciliśmy jarzmo tyranii,
nierówności klasowej
i wyzysku człowieka przez człowieka.
Ale są jeszcze tacy, którzy się przeciwstawiają.
Chcą ponownie uczynić z nas niewolników.
Są tam. Po drugiej stronie frontu.
Obszarnicy, fabrykanci.
Biała Armia.
Nie podoba im się wolność,
którą bolszewicy dali robotnikom i chłopom.
Wam!
Tym wszystkim, którzy jeszcze wczoraj
pracowali po trzy zmiany za trzy kopiejki,
a dziś z bronią w rękach mówią:
„Nie! Nie oddamy wam naszej wolności!
Nie!
Nie staniemy się znowu waszymi niewolnikami!”.
Wiem, że każdy z was
jest gotów służyć dziełu rewolucji.
Gotów dla niej oddać życie.
Podaj rękę, bracie.
Podaj, śmiało.
Patrzcie!
Między mną a nim nie ma żadnej różnicy.
Nie ma niczego, co mogłoby należeć do mnie, a do niego nie.
Niczego!
Bierz. Bierz, bierz.
- Bierz. - Jaki prezent.
Od kiedy nie używasz zegarka kieszonkowego?
To nie dla mnie.
Pomogę.
W świecie, który budujemy razem z wami,
wszystko będzie wspólne.
Ale dla zwycięstwa konieczne jest,
żeby wróg się nas bał!
Żeby nawet nie pomyślał o powrocie!
A jak może o tym nie myśleć,
skoro oddajemy miasto za miastem?
Skoro naszych żołnierzy rewolucji
ogarnęły dziś panika i strach?
Wczoraj żołnierze Drugiego Pułku Piotrogrodzkiego
samowolnie opuścili pozycje i uciekli.
Gdzie dowódca i komisarz pułku?
Dowódca drugiego pułku Gnieuszew.
Komisarz drugiego pułku Pantelejew.
Wyprowadźcie co dziesiątego żołnierza z szeregu.
Dziesiąty.
Lwie Dawidowiczu.
To robotnicy. Zabrani z drukarni.
Zobaczyli karabiny tydzień temu.
Dziesiąty.
Nie martw się.
Wielu współczesnych cię nie zrozumie.
Osądzą cię. Nawet nazwą Judaszem.
Ale przyszłość przyzna ci rację. I wywyższy.
Zdziesiątkowanie.
Dziesiąty.
Teraz sami stańcie w szeregu.
Towarzyszu komisarzu, wy także.
Za haniebną zdradę Rosji Sowieckiej
trybunał rewolucyjny skazuje dezerterów
Drugiego Pułku Piotrogrodzkiego...
Cel!
...jego dowódcę Gnieuszewa i komisarza Pantelejewa,
na karę śmierci.
Przez rozstrzelanie!
Wykonać wyrok.
Teraz można moje czyny uznać za zbyt okrutne,
ale nie domagałem się tylko dyscypliny.
Szukałem większego okazywania miłości.
Tak! Dobrze pan słyszy, miłości. Wróg był siłą, która niosła tylko śmierć.
A ja byłem siłą, która mogła karać,
ale i miłować.
Chciał pan stać się dla żołnierzy drugim Bogiem?
Drugim? Nie, Jacson, spójrz szerzej!
Musiałem zastąpić Boga. Bóg to wymysł.
Nikt go nie widział.
A ja stałem z tymi ludźmi na tej samej ziemi.
I we mnie łatwiej było im uwierzyć.
A gdyby skierowali bagnety przeciw panu?
Istniała taka możliwość.
Ale zamiast tego skierowali je przeciw wrogom.
- Nie rozumiem. - Też nie rozumiałem.
Dopóki nie spotkałem tego, który mi to wyjaśnił.
ODESSA, MAJ 1898.
Dranie.
Chcemy Trockiego!
Trocki! Trocki! Trocki!
Milczeć!
Cisza! Wszyscy!
Demidow! Przyprowadź Nikołaja! Mówię, Trockiego!
Cisza! Milczeć!
Jak wściekłe psy na wolności.
I działają jak w zegarku!
Spokojnie, Demidow. Spokojnie.
- Który to prowodyr? - Żyd spod 17, Bronsztejn.
- Polityczny? - Tak.
NIKOŁAJ TROCKI SZEF WIĘZIENIA W ODESSIE W 1898
Otwieraj.
Po co te krzyki?
Domagamy się zaprzestania bicia osadzonych przez strażników.
Żądamy pilnej pomocy medycznej
dla towarzysza Siworonowa i ukarania winnych.
- Poza tym, pan... - Żyd?
W kontekście naszych żądań to nie ma znaczenia.
Na pewno grasz w szachy.
W kontekście naszych żądań...
Zrób coś dla mnie. Zagraj partyjkę.
Wokół same miernoty.
Nie ma z kim poćwiczyć logicznego myślenia. Nie uwierzysz.
W prawej.
Usiądź.
Jesteś zjawiskiem, Bronsztejn.
Naprawdę. Zjawiskiem.
Pracuję 27 lat w rosyjskich więzieniach,
a nie pamiętam przypadku, żeby zasmarkany Żyd
podburzył do buntu rosyjskich złodziei.
Wiesz, za co aresztowano Siworonowa, którego chcesz bronić?
Mnie, panie Trocki...
nie obchodzi, za co go aresztowano.
Cokolwiek to było, jest człowiekiem.
Ma swoje prawa. A wy go uciskacie.
A wszyscy uciśnieni pragną wolności i sprawiedliwości.
To prawda,
że wy, Żydzi i rewolucjoniści, nie znacie rosyjskiego narodu,
a mimo to chcecie go przed kimś ocalić i oswobodzić.
Rosyjskiego narodu nie wolno uwolnić.
Bo w głębi jego duszy zrodzi się mrok,
który pochłonie cały świat, ale najpierw oswobodzicieli.
Rosjan można tylko kontrolować. Dla ich dobra.
Nawet jeśli to prawda, po co go bić?
Po co bić kogoś, kto jest schwytany i czeka na wyrok?
A jak inaczej kontrolować ludzi?
Jak? Osobistym przykładem.
Pokazywać im ideał sprawiedliwości.
Jesteś głupi?
Jeżeli uda ci się, ze swoim charakterem,
przeżyć choć pięć lat, zrozumiesz,
że kontrolować ludzi można jedynie...
strachem.
Strach to podstawa wszelkiego porządku.
Lepiej zbić jednego niewinnego na oczach wszystkich,
niż potem bić każdego, kto zapomni o strachu i doprowadzi do chaosu.
Nie sądzi pan, że to nieludzkie?
Oczywiście!
To ucisk władzy.
Nie można decydować o losie innych, pozostając człowiekiem.
Naiwność i młodość każe ci myśleć,
że świat gotów za tobą pójść z sympatii dla utopijnych marzeń.
Ale po dwóch latach naiwność minie,
a pragnienie władzy pozostanie.
Widzę to w twoich oczach, Bronsztejn.
Piękne słowa, panie Trocki,
ale przeczy temu wszystko, co się teraz dzieje.
A pan, ze swoim szowinistycznym fanatyzmem,
musi to dostrzegać.
Pobił pan Siworonowa, żeby zastraszyć innych. I co?
Stało się na odwrót.
Osadzeni się zjednoczyli
i upominają się o sprawiedliwość.
- Już się nie upominają. Posłuchaj. - Upomną się. Zapewniam.
Niech się pan nie zdziwi, kiedy fala gniewu zmiecie pana
i rzuci tam, gdzie pańskie miejsce.
Na śmietnik historii.
Jakże by inaczej.
Oddajmy cesarzowi to, co cesarskie.
A my, parszywe psy,
możemy tylko wyć i błagać o kość.
Takie życie.
W 21. wieku,
wśród ryku rozradowanego motłochu,
jakiś prostak, gbur z nożem w ręku,
podejdzie do cudownego oblicza Madonny Sykstyńskiej
i potnie to oblicze w imię powszechnej równości i braterstwa.
- Tak to sobie wyobrażasz? - Nie.
To pan tak sobie wyobraża 21. wiek.
To pański żandarmski pogląd, który wykrzywia to, co najlepsze.
Wszyscy w drelichach, oddychają na znak, żyją na rozkaz.
To pan tak myśli.
Te słowa o 21. wieku nie są moje.
To Dostojewski. Też trafi na śmietnik historii?
Cóż, panie Bronsztejn.
Myliłem się co do pana.
Sądziłem, że jest w panu coś prawdziwego, ale nie.
Tylko retoryka i pozerstwo.
Mat.
Do karceru z nim.
Jestem nikim,
a przetopiony
w kwadracie światła niebieskiego
umarłem nieskazany
i znów więźniem zmartwychwstałem.
I dzień jak noc, a noc jak wieczność.
I tylko wiara w człowieczeństwo nie daje mi odejść od zmysłów.
Kontrolować ludzi można jedynie
strachem.
Trocki! Trocki!
...i znów więźniem zmartwychwstałem.
I dzień jak noc, a noc jak wieczność.
I tylko wiara w człowieczeństwo nie daje mi odejść od zmysłów.
Tato!
Nie zostawiaj mnie!
- Lejba. - Nie odchodź!
- Lejba. - Tato!
Lejba.
Ojcze. To ty?
Ja, a któż by inny?
I co, Bronsztejn? Lekcja wykuta?
Wykuta.
Klnę się, że wyjdę stąd
i zniszczę wasz parszywy świat.
Nic z tego. Parszywy świat jest w tobie.
Zapamiętaj, Lejba.
To mówię ci ja, Nikołaj Trocki,
który może cię zmiażdżyć nawet teraz.
GUBERNIA IRKUCKA, 1902
MIEJSCE ZSYŁKI WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH
Chodź, ogrzej się przy piecu.
- Dziękuję. - Ale mróz.
Chcesz lepsze ubrania? Żebyś nie umarł po drodze.
Przywykłem. Co z dokumentami?
Zrobimy je, jak trzeba. Będą jak autentyczne.
Tylko powiedz, jakie nazwisko wpisać.
Pietrow czy Stiepanow?
Nie można decydować o losie innych, pozostając człowiekiem.
Trocki.
To mówię ci ja, Nikołaj Trocki.
Nazywam się Trocki.
Przybrał pan nazwisko strażnika?
Nie tylko przybrałem.
Ja je... uwieczniłem.
Zdjąłem z niego skórę i włożyłem na siebie.
Jak niektórzy myśliwi.
A kim jest myśliwy?
To potwór, który zabija innego potwora.
Nic więcej.
W 1918 musiałem się stać najstraszniejszym z potworów.
I stałem się.
To usprawiedliwia obecne poczynania Stalina.
Potwory dzielą się na dwie kategorie.
Jedne stają się nimi dla wielkiego celu,
a drugim to się podoba.
Wie pan, co słyszę?
Gołosłowne oskarżenia rannego lwa wobec silniejszego przeciwnika.
To Stalin, a nie pan, stworzył świat, o którym wszyscy marzyli.
Udało mu się, a panu nie.
Kochany, pora na lekarstwo.
Nataszo, nie chcę. Czuję się dziś świetnie.
Lowa, nie kłóć się. Wiesz, że nie ma sensu.
Widzisz, Jacson?
Nie tylko ty nie uznajesz mojego przywództwa.
Sądzę, że żona widzi w panu zwykłego człowieka,
który musi spać, jeść i zażywać leki.
Tak ci się wydaje, Jacson.
Mam pewność, że jestem dla niej kimś znacznie większym
niż tylko zwykły człowiek.
PARYŻ, 1902
W Europie ględzą,
a Rosji trzeba czynów.
Przejechałem 8000 wiorst wagonami towarowymi, żeby przybyć tu,
FRIDMAN, SIEDOWA
do Europy, kuźni myśli rewolucyjnej, i co widzę?
LENIN
Myśl rewolucyjna przeszła na wskroś jabłkowym strudlem.
Gazeta Iskra od roku drukuje jedno i to samo!
PARVUS
Jak długo można pichcić próżne teorie o rewolucji w sytej Europie.
Jesteście jak gimnazjalistki,
które przyzywają ducha rewolucji i wierzą, że się zjawi!
PLECHANOW
Niesłychane.
- Słusznie! - Mówi prawdę.
Nie w Europie, lecz w Rosji widać wyraźny kontrast
między bogactwem bogatych a ubóstwem ubogich.
W tym kraju są miliony wściekłych i niezadowolonych,
i właśnie teraz w Rosji potrzeba rewolucji,
inaczej władza rozpocznie następną wojnę z Europą
i nią usprawiedliwi biedę.
Co on bredzi? Rewolucja jest możliwa tylko w uprzemysłowionym kraju!
- W Europie! - Bzdura!
Europa ze swoimi sytymi, spokojnymi narodami nie może przewodzić.
Dlatego zawsze będzie prowadzona.
Rosja jest zacofana!
Tak! Zacofana,
skostniała, pijana,
płonąca wewnętrzną złością, ale to siła!
To energia, niczym energia oceanicznych pływów!
Mówię wam, weźcie tę siłę, poskromcie, uzbrójcie,
a ona zmiecie wszystko na swojej drodze!
Brawo. Dawno się tak nie ubawiłem.
Waszej naiwności dorównuje tylko głupota.
Żegnam, dziecko w kosoworotce.
Powodzenia, towarzyszu Plechanow! Widać, że się zasiedzieliście.
Towarzyszu Trocki. Przedstawię się...
Zgadzam się całkowicie.
Proletariat, zostawiony sam sobie,
ograniczą potrzeby ekonomiczne.
Lud zawsze wybierze chleb, a nie wolność. Proszę...
- Lenin. - Wiem, kim pan jest.
A czemu mnie pan nie poparł?
On cieszy się w partii autorytetem. Nasz spór zaszkodzi ruchowi.
A pan, z takimi wybuchami, szybko się wypali.
Lepiej się tlić, jak pan? Boję się, że mi nie wybaczy.
- Kto? - Lud.
- Dba pan o lud? - A pan?
Ja chcę zmienić świat. Co ma do tego lud?
Ludzie to tylko narzędzie.
- W pańskich rękach? - I pańskich.
Nasze zadanie to sprawić, żeby zapragnęli rewolucji,
a nie chleba.
Jak, skoro ciągle zgadza się pan z Plechanowem?
Gieorgij to tylko człowiek.
Czyli narzędzie.
Szybki uczeń. Niech mnie pan odwiedzi.
Nieoficjalnie, jako przyjaciel.
- Nie przyjaźnimy się. - Cóż.
Przełamaliśmy się chlebem.
Wejść.
Dzień dobry. Pan pozwoli, że się przedstawię. Aleksandr Parvus.
Wiem, kim pan jest.
- A kim jestem? - Kimś, kto na wszystkim zarabia.
Nawet na rewolucji. Innymi słowy, śliski typ.
Przyszedłem pogratulować genialnej,
niestety daremnej przemowy.
Jest pan świetnym mówcą i publicystą.
Kimś, kto niewątpliwie ma zadatki na przywódcę.
- Dlatego proponuję pomoc. - Dziękuję, nie.
Uważa pan, że lepiej gnieść się tutaj?
Pomówmy otwarcie. Plechanow i Lenin to wielcy ludzie,
wieloletni przywódcy, ale nic nie robią.
- No i? - Trzeba nam nowego przywódcy.
I mamy go. To ktoś, kto zapala serca.
Za kim lud pójdzie i do kawiarni, i na bagnety.
To pan nim jest, Lwie!
- Nikt mnie nie zna. - Drobiazg.
Rozsławiam innych.
Stworzyłem Maksyma Gorkiego. Zna go cała Europa.
To pisarz. Mnie taka sława niepotrzebna.
Otóż nie. Zobaczmy.
Taka aktorka.
Jeśli jest nieznana, nikt się nią nie interesuje,
ale gdy zostaje primadonną, rzucają jej do stóp wszystko!
Pieniądze, klejnoty, a nawet królestwa.
Tak, tak, zdarzało się!
Wódz rewolucji to aktorka.
Ma porwać publiczność, przewodzić jej.
To coś w rodzaju...
seksu.
Nie! To jest seks!
Załóżmy, że się zgodzę. Co pan z tego ma?
Pieniądze.
Zrobię z pana najpotężniejszego współczesnego rewolucjonistę.
Zarobię na panu. Jak pan widzi, niczego nie ukrywam.
Nie robię z siebie mnicha. Jestem człowiekiem interesu.
Zgadzam się. Od czego zaczniemy?
Proszę.
Śmiało, przyjacielu. To mój dom.
Goszczę tu pańskich kolegów socjalistów. Proszę.
To nie Metropol, rzecz jasna, ani Hilton,
ale dom, w którym można mieszkać.
Panie Aleksandrze.
Dobrze, że pana widzę. Chcę zapłacić za następny miesiąc.
Natalio, mówiłem, że od pani pieniędzy nie wezmę.
A ja mówiłam, że za darmo to może pan gościć socjalistów.
Ja nie będę darmozjadem.
Proszę albo się wyprowadzę.
Jak pani sobie życzy.
A to pani nowy sąsiad, Lew Trocki.
Witam.
Byłam na jednej z pańskich przemów.
- Podobała się? - Nie.
Było mi miło poznać.
Chciałbym dać panu nadzieję, ale to twarda sztuka.
Proszę.
Drzwi można zamknąć na klucz.
Z sufitu nie ciecze.
I jak? Podoba się?
Może być.
Przynajmniej nie suterena.
Racja. Nie suterena.
A jak się nazywa ta kobieta?
Nie jest pan pierwszy ani ostatni. Natalia Siedowa.
Z zupełnie innych kręgów. Bohema!
Teatry, wystawy... Inne życie.
Inne ideały.
Rozumiem.
Powodzenia.
Plechanow się liczy, ale jest stary.
Stawiać na niego to co najmniej nierozsądne.
Stawiałbym na Lenina. Można polegać na jego doborze środków.
Lenin jest uparty i mściwy.
To może przeszkodzić sprawie.
- Jest inny wariant. - Tak?
O ile wiem,
rosyjscy rewolucjoniści nie mają nikogo pokroju Plechanowa i Lenina.
Mają!
Nowego, który szybko zdobywa autorytet w rewolucyjnych kręgach.
- Jeśli w niego zainwestujemy... - Mamy mało czasu.
Nie wiem kiedy, ale nowa wojna się zacznie.
Mamy 20. wiek. Samymi armatami nie wygramy.
Do destabilizacji Rosji potrzeba realnej siły.
Daj!
Z drugiej strony,
skoro ręczycie za tego Trockiego, rewolucjonistę w waszej kieszeni...
Ciekawy pomysł.
Jak pan sądzi, ile pieniędzy trzeba, żeby rozsadzić Rosję za pomocą rewolucji?
Na to pytanie zawsze trudno odpowiedzieć.
Sądzę, że...
miliard marek wystarczy.
Już dawno chciałem o to spytać, Helphand.
Skąd ten pseudonim, Aleksandr Parvus?
Wstydzi się pan swojego żydostwa?
- Wszystkiego dobrego. - Do widzenia.
Im bardziej nieskazitelny wygląd, tym więcej demonów w środku.
A ludzie, patrząc na urodę... Chwileczkę.
Chcą widzieć ukryte, złośliwe. To pociąga.
Nieźle.
Możemy zapomnieć o celu za tymi dekoracjami.
W polityce nie ma przypadków. Liczy się wszystko.
Co się mówi, jak się mówi, jak się wygląda.
To musi być jednością. Manifestem.
Pamięta pan Natalię?
Tę, której nie podobała się moja przemowa?
Nie. Nie chodzi o to, że mówił pan źle, ale...
Jakby to ująć? Wszyscy socjaldemokraci wyglądają brzydko.
Źle się ubierają.
Rozumiem, najważniejsze jest wasze wnętrze.
Ale ładne wnętrze bez ładnego wyglądu podoba się tylko nielicznym.
Mam dla pana dobre wieści.
List od niejakiej Sokołowskiej.
Okazuje się, że ma pan żonę i dwoje dzieci.
Nie żałuje pan?
Nigdy niczego nie żałuję.
Witaj, drogi Lowo.
Już pół roku jesteśmy na zsyłce bez ciebie.
Cieszę się, że dotarłeś do Europy. Zawsze w to wierzyłam.
Córeczki podrosły.
Zinaida cię pamięta i pyta, kiedy tata wróci.
ALEKSANDRA SOKOŁOWSKA 1872- 1938
Nina w końcu wyzdrowiała.
Nie wiem, co jeszcze dodać. Ciągle wspominam nasz ostatni dzień.
Proszę. Dokumenty.
GUBERNIA IRKUCKA, 1902
Ukryj je. Trocki.
- Jak się ma Nina? - Zasnęła.
Kiedy?
Dziś. Póki tajga pozwala.
Nie ma błota.
To nie na zawsze?
Wyjedziesz, ale potem... będziemy razem?
Tak. Oczywiście.
Wstawaj!
Co tak leżysz?
Wstawaj, mówię!
Już późno.
Odpowiedziałem na wszystkie pytania?
Dziękuję.
Poczekaj, Jacson.
Jeśli zechcesz kontynuować,
przychodź.
Od dziś jesteś w tym domu mile widziany.
Wyjedziesz, ale potem...
będziemy razem?
Oczywiście.
Jesteś zmęczony?
Jestem, Saszeńko.
Tato, tu jestem! Nie zostawiaj mnie!
Tato! Tato!
Lowa, żyjesz?
Tekst: Artur Wierzchowski